Nieuwe DNA-test voor behandeling eierstokkanker

Goed nieuws voor vrouwen met eierstokkanker. Er is een nieuwe DNA-test die sneller helpt bij de behandeling en sneller duidelijkheid geeft over aanleg voor ontwikkeling van kanker in de familie.

Naar schatting heeft 10 tot 20 procent van de vrouwen met eierstokkanker een mutatie in een BRCA-gen. Met de nieuwe DNA-test die gedaan wordt in de tumor kunnen twee keer zo veel BRCA-mutaties gevonden worden als bij de gangbare test in bloed.

Onderzoekers van het Radboudumc schrijven dit in Journal of the National Cancer Institute. Dankzij de nieuwe test profiteren patiënten mogelijk sneller van nieuwe medicijnen. Ziekenhuizen in Oost-Nederland maken al gebruik van de nieuwe test.

Nieuwe PARPi-behandeling bij mutaties BRCA-gen

De dragers van de mutaties in het BRCA-gen kunnen dankzij de nieuwe test baat hebben bij de nieuwe PARPi-behandeling. Voor die nieuwe behandeling is opsporing van de BRCA-mutaties nodig. Voorheen gebeurde dat met bloedtesten, maar die pikken alleen de erfelijke variant hiervan op. De erfelijke mutaties worden doorgegeven van ouder op kind en zijn terug te vinden in het hele lichaam. De niet-erfelijke mutaties worden echter niet gevonden met een bloedtest, maar wel met de DNA-test. Naar schatting geldt dit voor een kwart tot de helft van de patiënten.

Nieuwe effectieve DNA-test

Onderzoekers van het Radboudumc onder leiding van hoogleraar Moleculaire Tumorgenetica Marjolijn Ligtenberg ontwikkelden de nieuwe test, die het DNA analyseert in de tumorcellen die worden afgenomen bij de diagnose van kanker. Dankzij de test kan er een efficiënter diagnostisch traject gedaan worden, waarin eierstokkanker direct na diagnose getest wordt op BRCA-mutaties. De bloedtest is niet langer nodig en het is direct duidelijk of
of de patiënt wel of niet in aanmerking komt voor de PARPi-behandeling.

Hoe werkt de PARPi-behandeling?

Ons DNA is voortdurend onderhevig aan verval. Gelukkig zijn onze cellen voorzien van gereedschap voor de reparatie van ons DNA. Werkt een van de BRCA-genen niet goed meer als gevolg van een mutatie, dan wordt de beschadigd DNA niet goed meer gerepareerd. Dit kan leiden tot verschillende vormen van kanker. Zijn de genen te zwaar beschadigd, dan blijft er zoveel DNA ongerepareerd dat de cel sterft. De PARPi-behandeling maakt gebruik van dit mechanisme, eigenlijk door het DNA zo te beschadigen dat cellen stuk gaan. Het PARP-eiwit wordt geremd, wat zorgt voor specifieke beschadigingen van het DNA. Daardoor kan in cellen met een mutatie in een BRCA-gen de DNA-schade niet worden gerepareerd. De overmaat aan DNA-schade wordt de kankercel dan fataal.

Nieuwe aanpak

Het diagnostisch traject waarbij gebruikgemaakt wordt van de nieuwe DNA-test is momenteel standaard praktijk in de ziekenhuizen in Zuidoost-Nederland die eierstokkanker opereren. De bedoeling is dat deze aanpak in heel Nederland ingevoerd wordt, zodat patiënten overal kunnen rekenen op dezelfde zorg.